Zastosowanie metod NLP w szkoleniach
autor Administrator, opublikowano 2002-04-17
N-EUROL-INGWISTYCZNE
P-ROGRAMOWANIE
Zaczęło rozwijać się w USA w początkach lat siedemdziesiątych. Jego twórcami byli John Grinder (lingwista) i Richard Bandler (matematyk i informatyk). Dzięki zastosowaniu interdyscyplinarnego podejścia (psychologia, lingwistyka, teoria systemów, antropologia i inne)
Grinder, Bandler oraz ich współpracownicy odkryli szereg zasad, procedur i mechanizmów leżących u podstaw efektywnego funkcjonowania i komunikowania się.
Definicja
NLP bada w jaki sposób ludzki umysł przetwarza informacje (neuro). W tym celu analizuje stosowane przez nas struktury językowe (lingwistyczne), a także komunikację niewerbalną. Na podstawie wyników tej analizy, opracowuje następnie strategie i programy (programowanie), których można nauczyć innych, i które dają się przenieść do nowych obszarów zastosowania.
Charakteryzując NLP można zatem w skrócie powiedzieć, że:
· Bada ono wzorce myślenia i działania jednostek wybitnych w różnych dziedzinach.
· Dekoduje nieświadome procesy prowadzące do osiągania sukcesów .
· Tworzy modele i metody pomagające przyswoić sobie owe prowadzące do sukcesu wzorce i procesy.
· W USA, Europie Zachodniej i coraz częściej w naszym kraju jest standardowym elementem przygotowania zawodowego w biznesie i innych dziedzinach zawodowych.
Zastosowanie
Ze względu na uniwersalny charakter koncepcji i metod NLP znajduje ono zastosowanie w różnych obszarach działalności zawodowej, takich jak np.: biznes, ochrona zdrowia, sport, edukacja, doradztwo, działalność publiczna. W przedsiębiorstwach, organizacjach i instytucjach NLP oddaje nieocenione usługi w zarządzaniu, negocjacjach, sprzedaży, reklamie, rozwiązywaniu problemów koncepcyjnych, tworzeniu biznes planu, szeroko rozumianej obsłudze klienta, kontaktach z mediami itp.
Według Marylin Atkinson, trenera NLP z Kanady, istnieją trzy rodzaje szkoleń: szkolenia skoncentrowane na treści, na prowadzącym, lub na uczestnikach. NLP docenia każdy z tych elementów i pozwala zintegrować je w spójną całość.
Przystępnie opracowane modele teoretyczne pozwalają lepiej rozumieć i porządkować dane.
Osoba trenera i jego komunikaty niewerbalne - spójne z treścią - zwiększają siłę i jednoznaczność przekazu. Zaangażowanie uczestników, koncentracja na ich potrzebach szkoleniowych, właściwe spożytkowanie dynamiki danej grupy pozwala elastycznie dostosować program szkolenia do jej specyfiki, oczekiwań itp.
Zatem uwzględniając zarówno zawartość merytoryczną, osobę trenera jak i uczestników, modele i metody NLP są pomocne w następujących aspektach prowadzenia szkoleń:
· Stałe doskonalenie umiejętności trenerskich u osób prowadzących.
· Nawiązywanie i rozwijanie dobrego kontaktu z grupą i jednostkami.
· Konstruktywne radzenie sobie z trudnymi sytuacjami szkoleniowymi.
· Optymalizacja przekazu (szkolenie wielopoziomowe).
· Syntetyczne zastosowanie różnorakich (konwencjonalnych i
niekonwencjonal-nych) metod szkoleniowych.
DOSKONALENIE UMIEJĘTNOŚCI TRENERSKICH
Jedną z istotnych umiejętności trenera jest precyzyjna obserwacja, rozumienie procesów zachodzących w grupie szkoleniowej i zdolność szybkiego oraz adekwatnego reagowania na nie. NLP dostarcza wielu technik i ćwiczeń rozszerzających pole świadomości w kontakcie z grupą, rozwijających spostrzegawczość i możliwości rozpoznawania znaczących komunikatów werbalnych i niewerbalnych.
Już w latach pięćdziesiątych ustalono (George Miller, USA), że nasza świadomość jest zdolna do przetworzenia w ciągu jednej sekundy średnio zaledwie 7 elementów informacji. Ograniczenie to w drastyczny sposób zawęża możliwości świadomego dostrzegania całego bogactwa procesów porozumiewania się w kontakcie choćby tylko z jednym człowiekiem (oraz ich kontrolowania), a cóż dopiero z grupą. A jednak prowadzenie szkolenia stawia trenera wobec takiego właśnie wyzwania.
W takiej sytuacji umiejętność rozpoznania choćby nawet 2-3 elementów informacji więcej niż przeciętnie ma dla prowadzącego szkolenie duże znaczenie i daje mu "przewagę" nad odbiorcami. Co więcej, dzięki NLP łatwo się dowiedzieć, które elementy informacji są rzeczywiście istotne w komunikacji międzyludzkiej i którym z nich warto poświęcać uwagę..
Aby szkolenie przebiegało we właściwym kierunku, prowadzący musi wiedzieć dokąd zmierza i jakie cele chce osiągnąć. NLP dostarcza pełnego zestawu reguł prawidłowego formułowania celów, konstruowania skutecznych strategii działania i weryfikacji efektów.
Trener prowadzi szkolenie i komunikuje "całym sobą". Dlatego istotne jest, aby podczas kontaktu z grupą znajdował się w optymalnym stanie wewnętrznym. Dzięki metodom NLP możliwe jest dowolne wpływanie na swój poziom energii, motywacji, uważności oraz odnajdowanie innych wewnętrznych zasobów niezbędnych w sytuacji szkolenia. Metody te pozwalają również prowadzącemu na redukcję obciążenia stresem i szybką regenerację sił.
NLP oferuje również zestaw strategii rozwijania kreatywności trenera. Opracowanie programów, przygotowanie materiałów szkoleniowych, dobór (lub konstruowanie) odpowiednich metod dydaktycznych to jedne z wielu sytuacji, w których strategie te zwiększają skuteczność pracy koncepcyjnej.
Ponieważ około 90% przekazu w komunikacji międzyludzkiej ma charakter niewerbalny, wymaga to od trenera umiejętnego posługiwania się swoim głosem i "mową ciała". Metody NLP pozwalają nadrobić zaległości w tym względzie, nagromadzone w okresie szkoły i studiów, skupiających się niemal całkowicie na treści. Celem owych technik jest zwiększenie elastyczności działania i ekspresji trenera. Jak głosi teoria systemów, największy wpływ na cały system wywiera ten jego element, który wykazuje najwięcej elastyczności.
NAWIĄZYWANIE DOBREGO KONTAKTU Z GRUPĄ
Szkolenie nie jest tylko przekazywaniem wiadomości. Jego istotnym elementem jest jakość relacji między prowadzącym a uczestnikami. Uczenie się zawiera w sobie także aspekt emocjonalny, wyobrażeniowy i fizjologiczny. Z punktu widzenia NLP wszystkie te elementy są jednakowo ważne w procesie szkolenia. Jednakże aby zaangażować jego uczestników w taki wielowymiarowy sposób, najpierw potrzeba zbudować atmosferę wzajemnego zaufania i zrozumienia. Dysponując rozległą wiedzą na temat zasad skutecznego porozumiewania się, oraz na temat wzorców przetwarzania informacji przez człowieka, opracowano w NLP bogaty zestaw narzędzi pozwalających trenerowi rozwijać synchronizację zarówno z grupą, jak i jednostkami, niezależnie od różnic wieku, płci, wykształcenia, kulturowych itp.
KONSTRUKTYWNE ROZWIĄZYWANIE TRUDNYCH SYTUACJI SZKOLENIOWYCH
Mimo umiejętności nawiązywania dobrego kontaktu z grupą, trudnych sytuacji szkoleniowych nie da się wyeliminować w stu procentach. Ich źródeł może być wiele. Może to być na przykład reakcja przeniesienia (pozytywnego lub negatywnego) u jednego z uczestników, kiedy prowadzący kojarzy mu się nieświadomie z jakąś znaczącą dla niego postacią z przeszłości. Może to być również tzw. "ukryta agenda" w grupie (emocje, oczekiwanie, nastawienie), która nie ujawniona może niekorzystnie wpływać na dynamikę szkolenia, a niekiedy nawet je udaremniać. Obiekcje, nadmierny krytycyzm, różnorodne "gry" stosowane przez uczestników, to tylko nieliczne trudności, z jakimi przychodzi się zmierzyć trenerowi. Wiedza na temat możliwości i sposobów radzenia sobie z tego typu sytuacjami jest integralną częścią systemu
NLP.
OPTYMALIZACJA PRZEKAZU
Aby wiedza i umiejętności przekazywane podczas szkolenia zostały właściwie zintegrowane i wcielone w życie przez uczestników, szkolenie powinno przebiegać wielopoziomowo. Na przykład istotne jest, aby szkolenie miało charakter
multisensoryczny, to znaczy, aby angażowało zarówno wzrokowy, słuchowy, jak i kinestetyczny sposób przetwarzania informacji. Trener może także celowo angażować zarówno uczenie się na poziomie świadomym, jak też intensyfikować nieświadome procesy uczenia się u uczestników (jest to tym bardziej znaczące, jeśli przypomnimy sobie jak niewielką "pojemność informacyjną" posiada ludzka świadomość). Jest to możliwe m.in. dzięki odpowiedniemu posługiwaniu się językiem mówionym, mową ciała oraz zastosowaniu nowatorskich metod dydaktycznych.
SYNTETYCZNE ZASTOSOWANIE METOD SZKOLENIOWYCH
NLP posługuje się w szkoleniach zarówno tradycyjnymi metodami (wykłady, przykłady, symulacje), jak też specjalnie skonstruowanymi narzędziami (ćwiczenia, prace domowe, metafory, wykorzystanie relaksacji itp.). Ważne jest również odpowiednie połączenie tych metod, ich kolejność oraz zbudowanie pomostów między nimi tak, aby można było płynnie przechodzić do kolejnych etapów szkolenia. Zatem NLP oferuje w tej materii nie tylko nowoczesne składniki szkolenia, ale również efektywne strategie ich całościowego zastosowania.
Polski Instytut NLP
Benedykt Peczko